Wat is ongewenst gedrag?
In de Arbowet vallen onder ongewenst gedrag onder andere agressie en geweld, seksuele intimidatie, pesten en discriminatie. Het gaat zowel om incidenten met externe partijen als om gedrag tussen collega’s onderling. Een gedragscode richt zich op het tussenmenselijk deel: wat verwachten we van elkaar, wat tolereren we niet en wat gebeurt er als die grens wordt overschreden?
Wat hoort er minimaal in een gedragscode?
Een gedragscode die in de praktijk werkt, bevat in elk geval:
- duidelijke definities van wat onder ongewenst gedrag wordt verstaan, met voorbeelden uit de eigen context
- de normen die de organisatie hanteert, in begrijpelijke taal en zonder algemeenheden
- de meldroute: waar kan een medewerker een signaal of klacht kwijt, met welke vertrouwelijkheid en binnen welke termijn
- de rol van de vertrouwenspersoon, de leidinggevende en eventueel een externe klachtencommissie
- het sanctiekader: welke maatregelen kunnen volgen, van gesprek tot ontslag
- de wijze waarop de organisatie omgaat met meldingen die later ongegrond blijken
- de verantwoordelijkheid van leidinggevenden om grensoverschrijdend gedrag op te merken en te adresseren
De waarde zit in de combinatie. Een code zonder meldroute is een verklaring zonder vervolg, een meldroute zonder sanctiekader een loket zonder uitkomst.
De rol van communicatie
Een gedragscode werkt alleen als hij actief leeft in de organisatie. Dat vraagt om herhaalde communicatie, om aandacht in onboarding, om bespreking in teamoverleggen en om zichtbaarheid van de vertrouwenspersoon. In sectoren waar veel met cliënten of klanten wordt gewerkt, geldt daarnaast dat de gedragscode ook richting hen zichtbaar moet zijn, zodat duidelijk is wat van medewerkers verwacht mag worden en wat juist niet.
De link met de administratieve verwerking
Zodra een gedragscode is vastgesteld, begint het werk dat vaak onderbelicht blijft: zorgen dat de code bekend is, dat de versie actueel blijft, dat nieuwe medewerkers hem aantoonbaar hebben ontvangen, en dat aanpassingen worden voorzien van een datum en een onderbouwing.